logo





مخالفت خارج نشینان با هنرمندان و فعالان داخل کشور

دوشنبه ۵ آذر ۱۳۹۷ - ۲۶ نوامبر ۲۰۱۸

محمد برقعی

borghei.jpg
چند روز پیش جمع کثیری از هنرمندان ایران طی اعلامیه فشرده و بسیار هدف داری تحریم های یک جانبه آمریکا علیه ایران را محکوم کردند . در این رابطه در خارج ازکشور نوشته های بسیاری نشر یافت و اکثریت قریب به اتفاق بر آن خرده گرفته و آن رابه اتهام هم نوایی با حکومت محکوم کردند (۱)و بیشترشان این هنرمندان را فرصت طلبان و سودجویانی خواندند که به امید سودی هم صدا با حکومت شده اند . این نوشته بر سر تحلیل چرایی این داوری ها خشم آگین و تهمت های سخت است

خطاب این نوشته کسانی نیست که به دلایلی با تحریم ها موافقند .چه جیره خواران و چه کسانی که بر آن باورند این تحریم هایا نظام حاکم را از

خطاب این نوشته کسانی است که چون نویسندگان این بیانیه تحریم ها را محکوم می کنند. و بر آنند که تحریم ها به گواه تاریخ سبب افزایش فقر تضعیف نهادهای مدنی و قدرت یابی حاکمان و افزایش سرکوب ها است. کوتاه کلام هم نوایی کامل با امضا کنندکان این بیانیه. پس ایراد آنان به امضا کننده این بیانیه آن هم در حدبه زیر سوال بردن صداقت آنان وآلوده خواندن این نامدارن برسر چیست .برای نمونه به چند مورد از این نقدها اشاره می کنم

آقای عبدالستار دوشوکی که به گواه نوشته های وزینش انسانی است صادق و دل سوخته که بیشتر از سر شعور می نویسد تا شعار برای مطلب چند صفحه ای اش به نظر می آید آن بیانیه چند خطی را نخوانده است . کسی به او گفته آن متن چه می گوید وایشان هم بر آشفته شده و شلاق قلم را برداشته و بر گرده این نامداران فرهنگ و ادب با کمال سختی فرو گفته است . نوشته با برشمردن مقامات ایشان در امور پزشکی و فعالیت هامفصلشان در مورد تحریم ها آغاز می شود . بعد شرح مفصلی می دهد که این تحریم ها شامل موارد پزشکی ودارویی نمی شود ولی نویسندگان این بیانیه چون برسر آن بودند که جلب خاطر اربابان قدرت را بکنند به دروغ به قول معروف پستان به تنور داغ چسبانده اند تا بدین وسیله از بر شمردن جنایات حاکمان پرهیز کنند و یا شعار مرگ بر آمریکا آنان را توجیه کنند . این که می گویم آن متن کوتاه را نخوانده اند از آنجا است که در آن بیانیه به دقت تهیه شده کوچکترین اشاره مستقیم ویا غیر مستقیمی به تحریم موارد دارویی و خدمات درمانی نشده است . آن کس که به ایشان گفته با دادن اطلاعات نادرست از خشم ایشان بهره گرفته و ایشان را تحریک به نوشتن مطلبی کرده که از اساس تخیلی و بی پایه بوده است

نفر دیگر آقای فرج سرکوهی است که نه تنها سابقه مبارزاتی وسیعی دارد بلکه چون نویسنده سرشناسی است هم پالگی بسیاری از همان هنرمندان است . وی پس از شرحی در مورد مبارزاتش با امپریالیست ها و همدردی با مردم ستم کشیده و همدردی با آزاری که طبقات محروم از تحریم ها خواهند برد صداقت صاحبان امضا هارا رد کرده واین کارشان را برای جلب رضایت حاکمان دانسته است. به آن دلیل که آنان به جنایات این حکومت در سوریه وعراق و جنگ افروزیش در یمن نپرداخته اند. به عبارتی بیانیه اشک تمساحی است برای شادکردن اربابان قدرت و چشم پوشی از سیاست جنگ افروزانه و جنایت کارانه این حکومت. به عبارتی ژست مبارزه گرفتن در جایی که نه تنها خطری ندارد بلکه سود آورهم است

آقای رضا علامه زاده که نه تنها در زمینه فیلم های مستند نام آور است بلکه در هردو نظام خطرها کرده است. او نیز نخست تحریم ها را محکوم کرده و ازابزار ستمگری امیریالیست ها دانسته ولی باز این بیانیه را نیرنک کارانه و منافقانه دانستهدانسته است. زیرا به ستمگری های نظام در سیاست های داخلیش نپرداخته است . آقای خسرو سینایی در پاسخ به این ایرادات به محدودیت های داخل کشور اشاره کرده و گفته کسانی که در امن خارج از کشور نشسته اند از ما توقع زیادی دارند واگر راست می گویند خودشان بیایند و بگویند. ولی آقای علامه زاده به این پاسخ قانع نشده و گفته حال که نمی توانید همه چیز را بگویید سکوت کنید و افزوده برخی از هنرمندان چنین کرده اندیعنی آن ها حاضر به فروش خود نشده اند

برای بررسی درستی این ادعا به سه مورد می توان پرداخت

۱-اگر کسانی مطلبی را بگویند که حکومت هم آن را می گوید و میخواهدپس جانب حکومت را گرفته است .چه می گویند در پاسخ حکومت که وقتی اینان دخالت ایران رادر سورویه و یمن وعراق محکوم می کنند حکومت آنان را متهم می کند که عامل اسراییل آمریکا یا عربستان هستند چون همانی را می گویند که آنان می گویند

۲- با آن که این صاحب نظران تجربه سیاسی دارند از یک بیانیه که برای هدفی خاص تهییه شده انتظار نمی توان داشت که به سایر موارد هم بپردازد تا به قول آقای دوشکی با بیان نیمی از حقیقت فریب کاری نکرده باشند . به عبارتی آنان برای محکومیت این بیانیه از همان ترفندی استفاده می کنند که حکومت برای محکوم کردن اعتراضات آنان به کار می برد. برای مثال زمانی که این افراد در نوشته ای به حکومت می تازند که چرا فلان مخالف خود مثل آقای هکی یا فلان زندانی را کشته یا شکنجه داده است حکومت فوری می گوید اگر اینان مزدوران دشمنان ما نیستندچرا در اعتراضیه اشان به جنایات اسراییل در فلسطین وعربستان در یمن و آمریکا در جهان نمی پردازند . اینان هم البته در جواب می گویند ما که همین یک مطلب راننوشته ایم و در موارد دیگر همه آن جنایات را محکوم کرده ایم .خوب اگر این استلال پذیرفتنی است چرا همین استدلال را از امضا کنندگان آن بیانیه -با توجه به سوابقشان- نمی پذیرند

۳- چه گونه است که این هر سه از دیگران می خواهند به کارنامه مبارزاتی آنان توجه کنند و آنان را عامل بیگانه نخوانند ولی وقتی به صاحبان این امضاها می پردازند این چنین بی باکانه و بی انصافانه تمام سوابق آنان را نادیده می گیرند و با گستاخی غیر قابل بخششی امضا کنندگان آن را در زمره گدایان درگاه حکومت دانسته است . کسانی را فریب کار دانسته که به پاس وجدان خود از سر مزایای بسیاری گذشته اند تا اعتراض خود را به ستمگری های حکومت نشان دهند .

این هر سه خود هنرمندند و می دانند هر هنرمندی عاشق نشان دان هنرش است و به قول معروف پری رو تاب مستوری ندارد. به ویژه دوعامل این محرومیت از جلوه گری را تاسر حد مرگ دردناک می کند و آن را ده هابار ازندان وشکنجه سخت تر می کند . یکی آن که امکان ارایه هنر خلاقیت را رشد می دهدو محرومیت از آنان خلاقیت را اگر نمیراند فرسوده می کند. دیگر آن که هر هنرمندی سالهای محدودی قادر به آفرینش است و از آن میان سال هایی چند در اوج خلاقیت خود است . لذاوقتی حکومت ها این فرصت از او می گیرد در عمل اورا در خود می پوساند. واز آن جا که برای یک هنرمند زندگی یعنی آفرینش لذا با گرفتن آن امکان مرگ تدریجی او را رقم میزند. می دانیم این هنر آفرین ها وقتی سر تسلیم فرود نیاورده اند فیلم هایشان در انباری مانده یا کنسرت هایشان تعطیل شده و یا کتابهایشان اجازه نشر نگرفته ولی باز اینان بردر ارباب بی مروت دنیا ننشسته اند و به گفته ناصر خسرو در دری رابه پای خوکان نریخته اند. بسیاری از اینان بیشتر اززهر زندانی و شهیدی برای حفظ شرافت هنری خود و همدردی با ستم کشان ایثار کرده اند .و به گواه عملکرد سالهای کارشان بیشتر اینان کارنامه درخشانی دارند. و از همین روی جامعه چنان نامشان را با احترام می برد .بسیار بی انصافی و شاید بتوان گفت بی آزرمی می خواهد که آنان رافریفتگان و آلت دست های حکومت خواندن .ودر کنار تشک کشتی نشسته فریاد برداشت که لنگش کن. به گفته شیخ اجل سعدی :

از دشمنان برند شکایت به دوستان
چون دوست دشمن است شکایت کجابرم

اما سوالی در میان است .این منتقدین که کاملابا مواضع این بیانیه موافق هستند و خود می دانند که درداخل کشور محدودیت هایی است که آن چه را که اینان می خواهند گفتنش یا غیر ممکن است یا مانع نشر این بیانیه می شود. پس ایرادشان بر آن برای چیست . به ویژه که این منتقدین مثل عموم ایرانیان پاکی و صداقت امضا کنندگان را به آسانی و خارج از خشم انکار نمی توانند کرد. پس این همه خشم و اتهام که در مواردی واقعا پرده دری است وهتاکی برای چیست

حمله به دیگری برای توجیه خود

ازنظر من این حملات مثل بسیاری از حملات ما به افراد نه از سر ایراد بر آنان بلکه ازخشمی است که ما از خود داریم . جدالی درونی که لحظه ای راحتمان نمی گذارد و برای نجات از دست آن -که چون خوره مارا در خلوتمان ما می خورد- به همردیفان حمله می کنیم .به عبارتی فرافکنی می کنیم

هر یک از این ایراد گیران که ایران را ترک کردند بر آن بودند که مدتی کوتاه می روند و صدای مبارزات مردم ایران را به گوش ایرانیان و جهان می رسانند .کاری که در داخل ممکن نیست و بعد به عنوان قهرمان بر می گردند. واز نظر شخصی هم به جایی می روند که کسی مانع خلاقیتشان نخواهد شد . اما واقعیات نشان داد که عمراین رویاها کوتاه مدت بود. اثرچندانی ودندان گیری خلق نشد که به قول آن نویسنده گریخته از شوروی به آمریکا :من بلد بودم چه گونه در فضای خفقانی با رمز و اشاره با خوانندگانم رابطه بر قرار کنم لذا این جا که به آزادی می توانم به بالاترین مقامات سخت ترین حملات را بکنم نمی دانم چه کنم به ویژه که در فضای باز دانش مهمتر از جسارت است وحقیقتش اعتبار کارهای من به جسارتم بود نه دانشم و ارزش هنری کارم.

به یا دارم حدود سی سال پیش شبی در جمعی کوچک محمد رضا لطفی و حسین علیزاده بودند و صحبت بر سر فایده ماندن یا جلای و طن بود. لطفی گفت من می مانم تا راوی شانکارشوم . اگر او سیتار هند را به جهان شناساند من ارزش تار ایران را به جهانیان می شناسانم. علیزاده که پیشتر در خارج بود گفت من بر می گردم چون به گفته احمد شاملو ازار؟ من در آن جا آب می خورد.لطفی ماند و از خلاقیت چنان افتاد که اگر سال های آخر عمرش به ایران برنگشته بود از او جز چند آهنگ درویشی با صدای گوش آزاراز این ایام عمرش به جای نمی ماند .

اما علیزاده رفت ودر همان فضای خفقان شاهکار هایش را آفرید .همان روزها دیری نبود که نام آورترین مهاجرایران و شایدمهمترین مهاجرجهان در توجیه فرارش خطاب به حاکمان غاصب مسند او مسندی که به حق بر آن دست یافته بود گفت ( ما میرویم که بمانیم و شما می مانید که بروید ) ولی چنان نشد

زمان ماندن هم طولانی شد و غم نان بیشترین نیروی اینان را به خود تخصیص داد. به ویژه که خریداران کالایشان جمع محدودی از هم وطنان بود که هر یک از آنان که دیده فرو می بندند از نسل بعد کسی جایشان را نمی گیرد . از همه بدتر پس از مدتی رابطه زنده این افراد با محیط کارشان قطع می شود ومثل مستشرقین اطلاعاتشان از ایران محدود به رسانه ها وتماس های تلفنی وگپی با مسافری می شود .همین گسست از جامعه زنده وواقعی باعث می شود که پس از سال ها زیست در یک کشور دیگر با جامعه میزبا ن هم بیگانه باشند. اگر این بیگانگی در یک جامعه باز وپر از وسایل ارتباط جمعی آزاد دامن گیر هست مسلما در رابطه با جامعه بسته ایران که دهشت بار است و اینان ناگزیر از ذخیره آگاهی های سالها زیست در ایران تغذیه می کنند . موادی که هر روز کهنه تر می شود به ویژه در جهان متلاطم امروز و جامعه پر تحرک و در حال تحول سریع ایران

لذا هیچ کس نداند خودفرد میداند با گذرزمان هر روز بیشتر در ایران خیالی خود زندگی می کند و دیگررزم آور میان میدان نیست بلکه یک حاشیه نشین تابع اطلاعات گزاره ها هست .شرح درد را می خواند نه چون گذشته که درد را با گوشت واستخوان حس می کرد . از جمله تحریم ها در زندگی او اثری ندارد .تنها حس انسان دوستی ووطن دوستی حرکتش می دهد که به آسانی هم می تواندتابع عقاید سیاسیش شود و آن را کنار بگذارد . از جمله به راحتی می تواندبه امضا کنندگان این بیانیه بتازد که چرااول به ستم حکومت نمی پردازید و بعد از سختی تحریم ها بگویید . آخر تحریم ها زندگی روزانه اورا که سخت نمی کند بلکه احساساتش را جریحه دار می کند. بیاد این شعر زیبای سعدی

خفته خبر ندارد سر در کنار جانان
این شب دراز باشد در چشم پاسبانان

این واقعیات تلخ چنان خواب را بر این هنرمندان ترک دیار کرده سخت می کند که یا چون غلامحسن ساعدی و بیژن مفید دق مرگ می شوند یا با حمله به هنرمندانی که در آن فضای زهر آلود مانده اند می کوشند به زندگی خود معنی بدهند. حمله به کسانی که با مراعات توصیه حافظ (جریده رو که گذرگاه عافیت تنگ است ) به تعبیر آل احمد در مورد بهمن فرسی گل هایی شده اند که در مرداب می روید. آین عزیزان چنان در حملاتشان به دنبال توجیه ماندن خود هستند که در غم آن نیستند که از افراد مورد حمله اشان چه می خواهند .یا مثل آقای علامه زاده سکوت را توصیه ما کنند که یعنی مرگی که خود بر خود نپسندید. یا به توصیه آقای سرکوهی مخالفت با تحریم ها را مشروط به تاختن به سیاست ایران در یمن می کند که خود سخنی است کاملا ضد انسانی وبه تبعیت ازموضع سیاسی . سخنی ده ها برابر زشت تر و غیر انسانی تراز شعاری که عوامل اسراییل بر سر زبان ها انداختند. ( نه غزه نه لبنان جانم فدای ایرا ن»

بود و یا مثل آقای دوشوکی طرح کردن موضوعی که هیچ ربطی به این بیانیه ندارد و فقط فرصتی برای جلوه خود.

____________________________

1-خانم ملیحه محمدی و آقای یوسفی اشکوری در تارنمای زیتون وخانم فریده صابر در تارنمای ملی مذهبی ها در دفاع از بیانیه مقالاتی دارند

نظر شما؟

نام:

پست الکترونیک(اختياری):

عنوان:

نظر:
codeimgکد روی تصویررا اينجا وارد کنيد:

نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد